Chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của Cục ĐTVNN được quy định tại Quyết định số 7939/QĐ-BGDĐT ngày 20 tháng 11 năm 2008 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo như sau:

I. CHỨC NĂNG:
Giúp Bộ trưởng thực hiện chức năng quản lý nhà nước về đào tạo với nước ngoài và thực hiện các dịch vụ công trong lĩnh vực đào tạo với nước ngoài.
Tên giao dịch quốc tế của Cục là: Vietnam International Education Development, viết tắt là VIED.
Cục đào tạo với nước ngoài có tư cách pháp nhân, có con dấu, được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước và ngân hàng thương mại theo quy định của pháp luật. 

II. NHIỆM VỤ:

1. Chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan, xây dựng, trình Bộ trưởng ban hành theo thẩm quyền hoặc đề nghị Bộ trưởng trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, chính sách, quy chế, kế hoạch, chương trình, đề án về việc tuyển chọn, cử và quản lý người Việt Nam học tập và làm việc trong các cơ sở giáo dục ở nước ngoài, hướng dẫn các cơ sở giáo dục tuyển chọn, tiếp nhận, quản lý và báo cáo về người nước ngoài đến học tập và làm việc tại các cơ sở giáo dục Việt Nam 
2. Chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị có liên quan, giúp Bộ trưởng quản lý lưu học sinh học tập ở nước ngoài; quản lý chuyên gia giáo dục Việt Nam ở nước ngoài; hướng dẫn các cơ sở giáo dục của Việt Nam trong việc quản lý người nước ngoài học tập và làm việc tại Việt Nam theo quy định của pháp luật; phối hợp với các cơ quan hữu quan thống kê, theo dõi tình hình người Việt Nam học tập, làm việc tại các cơ sở giáo dục ở nước ngoài, người nước ngoài học tập và làm việc ở các cơ sở giáo dục của Việt Nam. 
3. Chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tham mưu cho Bộ trưởng phối hợp với Bộ Kế hoạch và đầu tư ban hành quy định về trình tự, thủ tục, điều kiện thành lập, đình chỉ, giải thể và quy chế tổ chức, hoạt động đối với các tổ chức có hoạt động dịch vụ và tư vấn cho người Việt Nam đi học tại nước ngoài; theo sự phân công của Bộ trưởng, chủ trì giúp Bộ trưởng phối hợp với Uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các cơ quan, đơn vị liên quan trong việc thanh tra, kiểm tra hoạt động của các các tổ chức nói trên theo quy định của pháp luật. 
4. Chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan giúp Bộ trưởng tuyển chọn, trình lãnh đạo Bộ ký quyết định cử công dân Việt Nam đi học tập đối với các trường hợp đi học đại học, thạc sỹ và tiến sỹ có sử dụng ngân sách nhà nước và diện hiệp định; thừa lệnh Bộ trưởng ký quyết định cử công dân Việt Nam đi học tập đối với các trường hợp đi học không lấy bằng đại học, thạc sỹ và tiến sỹ có sử dụng ngân sách của nhà nước và diện hiệp định.
5. Chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị xây dựng, trình Bộ trưởng ban hành theo thẩm quyền các văn bản quy định về điều kiện, thủ tục tuyển chọn và tiếp nhận người nước ngoài đến học tập và làm việc tại các cơ sở giáo dục ở Việt Nam;. hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện các văn bản chỉ đạo đã ban hành.
   Chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan giúp Bộ trưởng giải quyết thủ tục về nước và thủ tục thu nhận về cơ quan cũ cho công dân Việt Nam sau khi hết hạn học tập ở nước ngoài đối với các trường hợp do Bộ Giáo dục và đào tạo cử đi. 
6. Chủ trì đàm phán, thương lượng, ký kết và thực hiện các hợp đồng, thoả thuận đào tạo với các cơ sở đào tạo trong và ngoài nước theo quy định của pháp luật và phạm vi hoạt động của Cục. Chủ trì, phối hợp với Vụ Hợp tác quốc tế và các cơ quan, đơn vị liên quan thẩm định hồ sơ liên kết đào tạo giữa cơ sở giáo dục nước ngoài và cơ sở giáo dục Việt Nam trình cấp có thẩm quyền quyết định. Phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các chương trình đào tạo liên kết này. 
7. Phối hợp với Vụ Hợp tác quốc tế và các cơ quan, đơn vị liên quan để phát triển, quảng bá ngôn ngữ, văn hoá, giáo dục của Việt Nam ra nước ngoài và tìm kiếm các nguồn tài trợ trong và ngoài nước giúp các cơ sở giáo dục, đào tạo Việt Nam về học bổng, liên kết hợp tác đào tạo, hỗ trợ về kỹ thuật và chuyên môn theo quy định của pháp luật. 
8. Phối hợp với Vụ Tổ chức cán bộ và các đơn vị liên quan giúp Bộ trưởng tuyển chọn công dân Việt Nam đi làm việc tại các cơ sở giáo dục và tại các cơ quan đại diện ngoại giao của Việt Nam ở nước ngoài.
9. Phối hợp với Vụ Kế hoạch - Tài chính và các cơ quan, đơn vị liên quan, thẩm định hồ sơ xin mở các cơ sở đào tạo có sự tham gia đầu tư của tổ chức, cá nhân nước ngoài tại Việt Nam. Phối hợp với các đơn vị liên quan thanh tra, kiểm tra hoạt động của cơ sở nói trên.
   
10. Thực hiện quản lý biên chế cán bộ, công chức, viên chức; thực hiện chế độ tiền lương, chính sách đãi ngộ, khen thưởng, kỷ luật; quản lý tài chính, tài sản, các nguồn lực khác được giao của Cục và các đơn vị trực thuộc Cục theo ủy quyền của Bộ trưởng. 
11. Tổ chức thực hiện các dịch vụ công về lĩnh vực đào tạo với nước ngoài. 
12. Cơ cấu tổ chức của Cục đào tạo với nước ngoài gồm có:

• Các phòng: Văn phòng, Phòng Kế hoạch - Tài chính, Phòng Phát triển giáo dục quốc tế, Phòng Lưu học sinh, Phòng Quản lý các đề án, dự án;
• Các tổ chức sự nghiệp trực thuộc: Trung tâm Hợp tác chuyên gia và kỹ thuật với nước ngoài, Trung tâm Sinh viên quốc tế, Trung tâm Tư vấn giáo dục quốc tế, Phân viện Puskin.